De adversis, si forte contigerint.

At vero si bene regnantibus et praecepta Dei custodientibus aliqua in hoc mundo adversa contigerint, nec mox debent contristati ab eo refugere atque de eius auxilio desperare, sed fiducialiter agere ac de Dei bonitate pleniter confidere. Siquidem haec transitoria vita est iusto temptatio tota, in qua plus interdum nocent prospera quam adversa, quia Dei electos prospera deiciunt, adversa vero erudiunt. Ut enim sapientes perhibent, quinque temporum varietatibus regnum terrenum consistit. Nam primum tempus laboris est, quando per fragores hostium et bella contenditur. Secundum vero, quando ipsum regnum suis incrementis ut luna usque ad plenitudinem tendit. Tertium tempus est ipsius plenitudinis, quando undique ab omnibus non offenditur, sed in plenitudine gloriae suae tamquam plenilunii claritas nobilitatur. Quartum tempus est, in quo ipsius regni sublimitas instar lunae decrescere incipit. Porro quintum, quod est novissimum, tempus est colluctationis et contradictionis, quando rei publicae quasi turris Syloa summa corruit, ac nullus ad ipsam rem publicam stabiliendam quicquam boni facere vult.

Unde colligendum est, quam mobilis et quam variabilis sit terreni regni gloria, quae numquam in eodem statu perseverat, sed sicut luna, ut per momenta crescit in prosperis, ita et decrescit in adversis. At vero gloria sine mutabilitate nequaquam in terrestri, sed in caelesti regno invenitur. In momentanea enim huius saeculi potestate et confusa rerum transibilium inconstantia, quomodo saepe ex procellis adversitatum serenitas redditur, ita rursum in procellas serena mutantur. Itaque si aliqua contigerint adversa, qui providus est rei publicae gubernator, nec statim talibus tempestatum turbinibus infringatur, sed econtra valida mentis fortitudine in Domino confortetur atque Omnipotenti gratias in adversis referat, qui in prosperis successibus de domini sui clementia grates agebat. Parum est enim, quando in Dei beneficiis, quae nobis accidunt, gratulamur. Nam et hoc gentilis facit et Iudaeus et publicanus et ethnicus, Christianorum propria virtus est, etiam in his, quae adversa putantur, referre gratias creatori, ut in Dei praeconium mens laeta prorumpat dicamusque: "nudus exivi de utero matris meae, nudus et redeam. Sicut placuit Domino, ita factum est; sit nomen Domini benedictum". Quotiens enim aliqua tribulatio in mundo evenerit, qui boni sunt velut vasa sancta, gratias agunt Deo, qui eos castigare dignatur; illi vero, qui sunt superbi vel luxuriosi vel cupidi, blasphemant contra Deum et murmurant dicentes: "O Deus, quid tantum mali fecimus ut talia patiamur?"

At vero de bonis tribulatis ita in Iob legitur: "beatus homo qui corripitur a Domino. Increpationem ergo Domini ne reprobes, quia ipse vulnerat et medetur, percutiet et manus eius sanabunt". Nam fomentis lenibus, quibus nos Deus saepe consolatur, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adiungit, et quasi clementissimus medicus incidere cupiens putridas carnes et cariosa vulnera adurere cauterio, non parcit, ut parcat, nec miseretur, ut magis misereatur. Interdum vero plus nobis utilia sunt bella et quaelibet adversa quam pax et otium, quia pax delicatos et remissos facit ac timidos, porro bellum et mentem acuit et praesentia quasi transeuntia contemnere persuadet ac saepe superna disponente gratia dulcissimos fructus maioris pacis et concordiae progenerat. Unde et Constantinus imperator: "suaviores", inquit, "sunt amicitiae post inimicitiarum causas ad concordiam restitutae". Quisquis vero bonus et iustus rector spirituales et carnales hostes nec non quaelibet adversa vel evadere vel triumphaliter vincere desiderat, armamentis spiritualibus munitus atque ornatus fiat, iuxta apostolum indutus lorica iustitiae, galea spei nec non clipeo fidei protectus ac divini sermonis gladio coruscus emineat. His enim et talibus armis sanctos atque clarissimos terrarum reges fuisse munitos et superasse adversarios et ampla tropaea de hostibus retulisse atque inclita regna diu et feliciter gubernasse multis scripturarum in locis saepissime legimus. Quomodo sanctus David, ut alios causa brevitatis omittam, armis spiritualibus praeditus, quia Deum verum toto corde timebat et amabat, multa evaserat pericula, atque hostes Domini digna saepe perculit ultione.

Ut globus lunae modo luce crescit Ductus in speram radiis coruscam Nuncque decrescit variante motu Corniger orbis, Regna sic terrae bifido tenore Gloria crescunt modo prosperante, Nunc et adversis minuuntur ortis Aulica sceptra. Res quid humanas querimur fugaces Esse? ceu fumus fluviusque praeceps, Nonne sic mundi variant recursum Haec elementa? Post diem claram tenebrae secuntur, Post serenatas placidas et auras Ilico surgit nebulis opacis Saeva procella. Taliter dulcem sequiturque pacem Litium gurges, subitae ruinae, Unde marcescit hominum propago, Flos velut agri. At pius princeps domino potenti Corde contrito hilaroque vultu Gratias postquam nova damna sentit, Taliter offert: "Patris excelsi benedicta proles, Qui creas totum renovasque mundum, Nunc tuae grates ferimus salubri Nos medicinae. Tunc castigas medicante virga Nos, volens salvos nitidos ut agnos In tui sacra gregis esse caula, Optime pastor? Unde myrrhati calicem liquoris, Quem pie nobis tua dextra porgit, Simus ut salvi, bibimus libenter, Dona salutis.

Nosque lorica renitente iusti Ac spei tuta galea flagrante, Ense sermonis fideique scuto, Quaesumus, arma. Et crucis signo radiante cornu Exhibe votis populi precantis Hostium cunctos superare fastus Te dominante."